ปัจจัยสำหรับพิจารณาการหยุดยา P7 : Factors to considering whch medicine can be stopped – Duration of use

June 26,2014

ในการให้ยาแก่คนสูงอายุ...
มีอีกสิ่งหนึ่งที่เราจะพลาดไม่ได้  นั้นคือ ต้องทำการตรวจสอบว่า 
คนไข้ได้กินยามานานเท่าใดแล้ว   และมียาบางตัวเป็นยาที่คนไข้สามารถหา
ได้ง่าย  จึงเป็นเหตุให้คนไข้ใช้ยาตัวดังกล่าวนานหลายปี
เพื่อทำให้คนไข้รู้สึกดีขึ้น  เขาเรียกภาวะดัีงกล่าวว่า "ต้องพึ่งพายา"

ในการใช้ยา...
ท่านจะต้องเข้าใจในการเริ่มใช้ยาเป็นอย่างดี  ว่าจะใช้ยานานเท่าใด โดยเฉพาะ
ในกรณีที่ต้องใช้เป็นครั้งที่สอง   ยกตัวอย่าง คนไข้ได้เริ่มใช้ยา dipyridamole 
หลังจากที่เขาเกิดภาวะสมองขาดเลือดในระยะสั้น ๆ (TIA) และต่อจากนั้น
ไม่ปรากฏว่า มีเกิดเหตุการณ์เช่นนั้นขึ้นอีก 
 ซึ่งในกรณีเช่นนี้ เราอาจหยุดยาภายหลังจากเวลาได้ผ่านไปนานถึง 2 ปี

ในการให้ยาแก่คนสูงอายุ...
เราจำเป็นต้องตรวจเช็คดูว่า  เขายังจำเป็นต้องใช้ยาต่อไปหรือไม่ ?
และหากว่า “ต้องการใช่” ท่านต้องตอบให้ได้ว่า  ยาที่ใช้นั้นตรงกับที่ได้คำแนะ
นำวที่ให้ไว้หรือไม่?   ในขณะเดียวกัน ก็อย่าลืมตรวจสอบยาที่ผลิตออกมาใหม่ ๆ 
ซึ่งมีประสิทธิภาพเหนือกว่า และปลอดภัยกว่า...

<< BACK     NEXT >> P. 8: Factors to considering whch medicine can be stopped – 
                                              Adherence

ปัจจัยสำหรับพิจารณาการหยุดยา P6 : Factors to considering whch medicine can be stopped – Appropriateness

June 26, 2014

ในการให้ยาแก่คนสูงอายุ...
มีสิ่งหนึ่งที่เราไม่ควรมองข้าม   นั้นคือความเหมาะสมของการใช้ยา
ผลจากการศึกษา...พบว่า คนสูงอายุใช้ยาไม่เหมาะสมมีประมาณ  21 % 
โดยมียาบางตัวไม่ปลอดภัยต่อคนสูงวัย หรือเมื่อใช้แล้ว
มีแนวโน้มที่จะเกิดปฏิกิริยาระหว่างยา (medicine interactions)

มีตัวอย่างของการใช้ยาที่อาจไม่เหมาะสมกับคนสูงอายุ เช่น:

o Amitriptyline (โดยเฉพาะการใช้ขนาดสูงเกิน 50 มิลลิกรัม)
เพราะยาดังกล่าวจะทำให้ประสาทถูกกด  เกิดอาการง่วงนอน  ทำให้เกิด
ความเสี่ยงต่อการหกล้มได้ง่าย   นอกจากนั้นยังพบว่า 
ยา amitriptyline   เป็นสารที่ออกฤทธิ์ anticholinergic

o Benzodiazepines: เป็นยาอีกกลุ่มหนึ่งที่ทำให้คนไข้สูงอายุเกิดอาการง่วง
ได้มาก ๆ   ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้มกระดูกแตกหักได้

o Dextropropoxyphene: เป็นยาแก้ปวดชนิดหนึ่ง  ทำให้เกิดอาการสับสน 
และเกิดอาการง่วงนอนได้อย่างมาก

จากหลักฐานรายงานเอาไว้ว่า คุณค่าของยา dextropropoxyphene ไม่ได้
เหนือกว่ายา พาราเซท,มอลเลย.. ด้วยเหตุผลดังกล่าว บางประเทศจึงได้
กำจัดยาตัวนี้ออกจากท้องตลาดไป (New Zealsnd)

“มีทางเดียวที่เราไม่ต้องหยุดยา คือไม่เรื่มใช้ยาตั้งแต่แรก”

ในการสั่งยาให้แก่คนสูงอายุหลายขนาน  อาจกระทำได้ด้วยความลำบาก
โดยเฉพาะการพิจารณายาใหม่ให้แก่เขา 
 เรามีหลักเกณฑ์ในการพิจารณาว่า   ยาที่ให้นั้นเหมาะสมหรือไม่ 
 โดยพิจารณาจากคำถามดังต่อไปนี้:

 การใช้ยามีข้อชี้บ่งหรือไม่ ?
 ยาที่ใช้นั้นมีประสิทธิภาพสำหรับโรคของคนไข้จริงหรือ ?
 ยาหลายตัวที่ใช้มีโอกาสทำปฏิกิริยาต่อกันหรือไม่ ?
 มีการใช้ยาที่ออกฤทธิ์ซ้ำกัน โดยการได้รับยาจากแพทย์คนอื่นหรือไม่ ?
 ระยะเวลาของการใช้ยาเป็นที่ทราบกันทั้งแพทย์ และคนไข้หรือไม่ ?
 เมื่อคนไข้จะใช้ (กิน) ยา...มีผลข้างเคียงใหม ? ขนาดของยาถูกต้องหรือไม่ ?, 
    มีคำอธิบายวิธีใช้หรือไม่ ?
 ยาที่ใช้เป็นยาที่ราคาถูกที่สุดเมื่อเปรียบกับยาตัวอื่นๆ ซึ่งมีประ
    สิทธิภาพเท่ากัน ?

<< BACK   NEXT >> P.7: Factors to considering whch medicine can be stopped – 
                                             Duration of use

ปัจจัยสำหรับพิจารณาการหยุดยา P5 : Factors to considering whch medicine can be stopped – Clinical indication

June 26, 2014

ในคนสูงอายุผู้มีหลายโรค มีโอกาสได้พบแพทย์หลายคน และได้กินยา
หลายขนานนั้น  ปรากฏว่า มีคนไข้เป็นจำนวนหนึ่งต้องกินยาอย่างต่อเนื่อง
โดยไม่เคยได้รับการตรวจสอบว่า เขาควรกินยาต่อไปหรือไม่ ?

แนวทางสำหรับผู้สูงอายุควรพิจาณา  และนำไปปฏิบัติ...
เขาควรได้รับการตรวจเช็คดูให้แน่ว่า  ยาที่กำลังกินอยู่นั้นยังมีประโยชน์
หรือไม่  ด้วยการทบทวนดูว่า  มีข้อบ่งชี้ในการใช้ย่าในตอนเริ่มต้นเป็นอย่างไร? 
บรรลุตามเป้าหมายแล้วหรือไม่ ? หรือมีอาการของคนไข้ได้เปลี่ยนแปลงไป
จากเดิม ?

ยกตัวอย่าง:

o คนไข้เลิกกินยากลุ่ม NSAIDs ไปแล้ว    จึงไม่มีความจำเป็นต้องกันยาป้องกัน
กระเพาะ (gastroprotective agent) อีกต่อไป

o คนไข้ผู้ซึ่งได้รับการรักษาภาวะหัวใจล้มเหลว อาจไม่จำเป็นต้อง
ใช้ยาขับปัสสาวะ หรือสามารถลดขนาดของยาลงได้

o คนไข้ซึ่งประสบความสำเร็จในด้านการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต (lifestyle modifications) 
เช่น รับประทานอาหารที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ,  ลดน้ำหนักตัว, และหยุดสูบบุหรี่....
อาจทำให้เขาไม่จำเป็นต้องใช้ยารักษาโรคความดัน (antihypertensive) อีกต่อไป

o คนไข้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่า โรคที่กำลังเป็นนั้นเป็นระยะสุดท้าย (terminal illness) 
เป็นเหตุให้มีชีวิตอยู่ได้ไม่นาน... จึงไม่จำเป็นต้องใช้ยาป้องกันโรคในระยะยาวอีกต่อ
ไป  เช่น  ยาป้องกันโรคกระดุกพรุน (bisphosphonates)  หรือยาลดไขมันในเลือด 
(statins) เป็นต้น


<< BACK         NEXT >> P. 6: Factors to considering whch medicine can be stopped – 
                                            Appropriateness

ปัจจัยสำหรับพิจารณาหยุดยา P4 : Factors to considering whch medicine can be stopped – The wish of the patient

June 26, 2014

มีปัจจัยหลายอย่างถูกนำมาพิจารณาในการเลิกใช้ยารักษา เช่น:

 เป็นความประสงค์ของตัวคนไข้ (The wish of the patient)
 ข้อบ่งชี้ในการใช้ยา และประโยชน์ที่พึงได้รับ (The clinical
 Indication and benefit)
 ความเหมาะสม (appropriateness)
 ระยะเวลาของการใช้ยา ( Duration of use)
 การปฏิบัติตาม (Adherence)
 การให้ยาทุกครั้งที่คนไข้มีอาการ (The prescribing cascade)

ความประสงค์ของคนไข้ (The wish of the patient):

ส่วนใหญ่แล้ว หากไม่จำเป็น...ไม่ใครอยากกินยากันหรอก 
หรืออย่างน้อยๆ  เราจะกินยาก็ต่อเมื่อมี่ความจำเป็นจริง ๆ เท่านั้น

สำหรับคนไข้ที่กินยามาก่อนมักจะถามแพทย์ผู้รักษาด้วยคำถามเดิม ๆ
จะหยุดกินยาได้หรือไม่   ซึ่งเป็นหน้าที่ของแพทยจะต้องตัดสินใจว่าว่า
มียาตัวใดที่คนไข้สูงอายุควรหยุด หรือเลิกกินได้บ้าง

เพื่อให้คนไข้สูงอายุได้ใช้ยาถูกต้อง...
ได้มีคำแนะนำที่ควรถือเป็นหลักในการปฏิบัติ นั้นคือ ให้คนไข้นำยาทุก
ตัวตัว , อาหารเสริมทุกชนิด  รวมทั้งสมุนไพรที่เขากำลังรับทานมาให้หมอ 
หรือเภสัชกรรมตรวจสอบทุกครั้งที่มีการนัดแพบแพทย์  เพราะจากการกระ
ทำดังกล่าว   แพทย์สามารถพิจารณาได้ว่า  มียาตัวใด  หรือาหารเสริม
ขนิดใหนที่คนสููงอายุควรหยุด

<<BACK       NEXT P5: Factors to considering whch medicine can be                                           stopped – Clinicalindication