โลหิตจาง (Anemia) P4: Causes of common types of anemia

Aug. 7,2014

สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะเลือดจาง (continued)

Bone marrow and stem cell problems:
ความผิดปกติในไขกระดูก (bone marrow) และสะเต็มเซลล์ (stem cell)
สามารถเป็นต้นเหตุทำให้มีเม็ดเลือดแดงถูกสร้างได้น้อยลง โดยเราพบว่า
Stem cells ที่พบในไขประดูกบางตัวสามารถกลายเป็นเม็ดเลือดแดงได้

ดังนั้น หาก stem cells มีน้อยไป หรือมีความบกพร่อง หรือถูกแทนที่โดย
เซลล์อย่างอื่น เช่น เซลล์ของมะเร็ง (metastic cancer cells) 
ย่อมทำให้เกิดภาวะโลหิตจางได้

ภาวะโลหิตจางอันมีต้นเหตุมาจากความผิดปกติของไขกระดูก หรือ stem
Cells ได้แก่:

 Aplastic anemia: จะเกิดขึ้นเมื่อจำนวนของstem cells ในร่างกาย
มีน้อยไป หรือไม่มีเลย โลหิตจางชนิดนี้อายจเป็นความผิดปกติทาง
พันธุกรรม หรือไม่พบต้นเหตุ หรือสามารถเกิดในกรณีที่ไขกระดูกถูก
ทำลายโดยการใช้ยา หรือถูกรังสี, ได้รับเคมีรักษา, หรือเกิดการอัก
เสบ

 Thalassemia: โลหิตจางที่เกิดขึ้น เป็นผลมาจากเม็ดเลือดแดงไม่
สามารถเจริญเติบโตเป็นเม็ดเลือดแดงที่สมบูรณ์ และเจริญได้ไม่ปกติ
เราสามารถพบโรคนี้ในคนไทยได้ประมาณ 1 %  และเป็นพาหะ 
ได้ 30 - 40 %  เป็นโรคที่สามารถพบได้ในหลายเชื้อชาติ  เช่น 
Mediterranean, African, Middle Eastern, และ  Southeast Asean 
descent)

ความรุนแรงของโลหิตจางในคนที่เป็นโรค Thalassemia มีได้แตก
ต่างกัน  โดยมีตั้งแต่รายไม่รุนน้อย (mild) ไปจนถึงรายที่เป็นอันตราย
ต่อชีวิต   และชนิดที่มีความรุนแรงที่สุดมีชื่อเรียกว่า Cooley’s anemia

 Lead exposure:
ตะกั่วเมื่อเข้าสู่ร่างกายของคนเรา  จะเป็นพิษต่อไขกระดูก เป็นเหตุให้เม็ด
เลือดแดงถูกสร้างได้น้อยลง   เป็นโรคโลหิตจางที่ีพบเห็นในคนที่
สัมผัสกับสารตะกั่วเป็นประจำ

Anemia associated with other conditions :
เป็นโรคโลหิตจาง  ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในกรณีที่ร่างกายขาดฮอร์โมนที่ทำหน้า
ที่ในการสร้างเม้ดเลือดแดง  โดยเราจะพบได้ในคนที่เป็น:

 โรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย (Advanced kidney disease)
 ต่อมไทรอยด์ทำงานน้อย (Hypothyroidism)
 โรคเรื้อรังอย่างอื่น ๆ เช่น มะเร็ง, การอักเสบ, โรคลูปัส, โรเบาหวาน,
    และโรครูมาตอยด์
 คนสูงอายุ

Anemia Caused by Destruction of Red Blood Cells:
เมื่อเม็ดเลือดแดงเกิดเปาะ หรือแตกง่าย ย่อมไม่สามารถทนต่อแรงกระแทก
ที่เกิดขึ้นในระบบการไหลเวียของเลือดได้  เป็นเหตุให้มันแตกเร็วก่อนเวลา
อันควร  ทำให้เกิดโลหิตจางที่มีชื่อเรียก hemolytic anemia

Hemolytic anemia สามารถเกิดในตอนแรกเกิด หรือเกิดขึ้นในระยะหลัง
บางครั้งเราจะไม่ทราบว่า  มันเกิดจากอะไร แต่สาเหตุที่เราทราบได้แก่:

 โรค หรือความผิดปกติทางพันธุกรรม เช่น Sickle cell anemia
     และ thalassemia
 ภายใต้ความกดดัน (stressors) เช่น การอักเสบ, ยา, ถูกพิษงู, พิษ
    ของแมงมุม, หรืออาหารบางชนิด
 สารพิษที่ได้จากโรคตับ หรือโรคไตระยะสุดท้าย
 ความผิดปกติในระบบภูมิคุ้มกัน..มีการทำลายเม็ดเลือดแดง เรียก
     hemolytic anemia ซึ่งปรากฏในเด็กแรกเกิด
 พบว่าเกิดใน vascular grafts, prosthetic heart valves, tumors,
    Severe burns, chemical exposures, severe hypertension,
   โรคเลือด (clotting disorders)
 ในกรณีที่พบได้น้อย เช่น คนที่มีม้ามโต (enlarged spleen) ซึ่ง
     สามารถจับเม็ดเลือดแดง พร้อมกับทำลายมันก่อนที่จะปล่อยให้
    ไหลเวียนในกระแสเลือดได้


BACK >>  NEXT >> P.5 : Symptoms

เลือดจาง (Anemia) P2: Causes

Aug. 7,2014

เมื่อแพทย์ได้วินิจฉัยว่า  ท่านเป็นโรคโลหิตจาง...
ท่านคงต้องสงสัยอยากทราบว่า  ท่านเป็นโรคโลหิตจางได้อย่างไร ?

อย่างที่กล่าวมาแล้วว่า...  
ภาวะโลหิตจางจะเกิดขึ้น  เมื่อคนเรามีเม็ดเลือดแดงจำนวนน้อยน้อย  ไม่เพียง
พอต่อการนำออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย  เป็นเหตุให้ร่างกาย
ไม่สามารถทำงานด้ตามปกติ  โดยสามารถเกิดได้จาก:   

1. ร่างกายของเราสร้างเม็ดเลือดแดงได้ในปริมาณที่น้อยไป
2. สูญเสียเลือด เช่น จากการตกเลือด ทำให้ร่างกายเสียเม็ดเลือดแดง โดย
   ไม่ได้รับเลือดทดแทนเลือดที่เสียไป
3. ร่างกายของเราเองทำลายเม็ดเลือดแดง เช่นโรคระบบภูมิคุ้มกัน

มีบางท่านไม่ทราบว่า เม็ดเลือดแดงมันทำหน้าที่อย่างไร ?

ตามปกติ ร่างกายของคนเรามีเม็ดเลือดอยู่ 3 ชนิด คือ:

 เม็ดเลือดขาว (white blood cells) มีหน้าที่ต่อสู้กับเขชื้อโรค...ทำให้เกิด
    การอักเสบ
 เกล็ดเลือด (plate;ets) ทำหน้าที่ช่วยให้เลือดจับตัวเป็นก้อน(blood clot) 
 เม็ดเลือดแดง (red blood cells) ทำหน้าที่นำออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่างๆ 
    ของร่างกาย

ในเม็ดเลือดแดงของคนเราจะมี “ฮีโมโกลบิน” เป็นสารสีแดง 
ซึ่งเป็นโปรตีน   มีธาตุเหล็กในปริมาณสูง ...ทำให้เลือดของคนเรามีสีแดง   
และตัว “ฮีโมโกลบิน” ที่อยู่ในเม็ดเลือดแดงนี้เอง จะมีบทบาททำให้การนำ
เอาออกซิเจนไปยังส่วนต่าง ๆ ทั่วร่างกาย   พร้อมกับนำเอาอากาศเสีย
(คาร์บอนไดออกไซด์) ออกจากส่วนต่างๆ ของร่างกายกลับสู่ปอด  
เพื่อขับออกจากร่างกายทางลมหายใจ

เม็ดเลือดทั้งหลาย รวมทั้งเม็ดเลือดแดง  จะถูกสร้างโดยไขกระดูกชิ้นใหญ่ๆ
ซึ่งจะมีการสร้างขึ้นต่อเนื่องอย่างสม่ำเสมอ

ในการสร้าง “ฮีโมโกลบิน” และ “เม็ดเลือดแดง” ร่างกายจะต้องมีธาตุเหล็ก
 (iron), ไวตามิน B-12, folate และธาตุอาหารอย่างอื่นในปริมาณที่เพียงพอ


<< BACK:      NEXT >>: P. 3: Common types of anemia and their causes: